REFORMİST ANLAYIŞTAN UZAK (DEVLET MEMURLARI KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK)

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmündeki Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı 09.06.2010 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Tasarı ile hem bu kanuna tabi çalışan 2.300.000 memur için hem de söz konusu kamu görevlileri ile muhatap olan vatandaşlar için radikal değişiklikler söz konusu. Tasarı 23 maddeden oluşuyor ve 45 yıllık yasada önemli zihniyet değişimini içeriyor.

Ak Parti Hükümeti, 657 sayılı yasada 2003 yılında kamuoyuna açıklanan ilkeler doğrultusunda 5227 sayılı Kamu Yönetiminin Temel İlkeleri ve Yeniden Yapılandırılması Hakkında Kanun ile değişiklikler yapmak istemiş ancak dönemin Cumhurbaşkanı A.N.Sezer tarafından yasal düzenlenin 14 asıl, 8 geçici maddesi yeniden görüşülmek üzere TBMM’ ye iade edilmişti.

Benim bu makalede üzerinde durmak istediğim hususlar daha çok sosyal ve mali haklar ile cezai sorumluluklardan çok kanunla yapılmak istenen zihniyet değişimi üzerine olacaktır.

Öncelikle tasarının biraz çekingen bir üslupla hazırlandığı hissimi ifade etmek istiyorum. Zira tasarının genel yapısı itibariyle reformist bir yaklaşımdan uzak olması bu düşünceye beni iten başlıca sebeptir. Zira bu tasarı, daha önce Cumhurbaşkanı Sezer tarafından bazı maddeleri iade edilen kanun tasarısının çok daha gerisinde görünüyor.

Genel yapısı itibariyle 657 sayılı Kanun; bireyin mutluluğundan çok devletin bekası için örgütlenmiş bir bürokratik yapının koruma duvarları ile müdafaası ve korunması için bir düzenleme gibi görünmektedir. Bu yapının somutlanmış yüzünü yıllardır soğuk ve duygusuz kamu binalarının koridorlarında hepimiz hissettik ve hissediyoruz. Vatandaşının diline, duygusuna, derdine uzak, özel sektör kuruluşlarına şüpheli gözlerle bakan bir bürokratik yapı ile karşı karşıyayız yıllardır. Kimimiz devlet kayıtlarında ölü olmadığımızı ispat etmek için, kimimiz bayan olduğumuz için askere gitmememiz gerektiğini ispat etmek için, kimimiz çocuğunu okula kaydetmek için, kimimiz inşaat izni alabilmek için kimimiz araç muayene istasyonunda, kimimiz vergi beyannamesi vermek için mücadelesinde, kısacası hayatın her anında yaşadı bu yasaya tabi bürokratların soğuk yüzünü.

Şüphesiz yasanın bu olumsuz yansımalarını günümüzde biraz daha hafiflemiş olarak hissediyoruz. Çünkü özellikle 90’ lı yıllar sonrası soğuk savaş döneminin sona ermesi, tüm dünyayı açıklık ve bireyi öne alan bir politika etkisi altına almaya başladı. Teknolojik gelişmeler ile bilgiye ulaşmanın kolaylaşması her katı yapıya ulaşımı ve sorgulamayı beraberinde getirdi. Ülkemiz de bu yapısal ve sistemik değişikliklerden etkilendi ve bürokrasiye yansıma olumlu şekilde gerçekleşti. Özelleştirmelerin önünün açılması ile birçok kamu kurumu tekel özelliğini kaybetti. Örneğin geçmişte sosyal güvenlik primi ödeyen ama devlet hastanelerinin önünde sıra bekleyip ardından devlet memuru hastabakıcı, hemşire, doktor, kayıt personelinden sırayla azar işiten vatandaş özel hastane seçeneğiyle rahatladı.  Artık hastaneler A,B,C,D,E şeklinde sınıflandı ve vatandaş fark ödemesi ile gelir durumuna göre istediği hastaneden istediği hizmeti alabiliyor.

Yeni tasarı birçok eksiğine rağmen özü itibariyle olumlu değişiklikler getiriyor. Örneğin; vatandaşa kaba davranışı nedeniyle memurun disiplin cezası alması gibi. Yine özel sektörde başarılı olmuş yöneticilerin kamu kesiminde istihdam edilmesi gibi. Bunlar güzel adımlar ancak temel eksiklikleri de belirtmek isterim.

Öncelikle ülkemizde yeni bir anayasa değişikliği sürecinde geçtiğimizi ve yapılan bu değişiklikler yapılırken 657 sayılı Kanunda yapılacak değişikler için anayasada değişiklik yapılmadığını belirtmek isterim. Memur sendikaları ile yapılan toplu sözleşme görüşmeleri sonrası uzlaşma kurulu kararlarının kesin karar olması ve zam kararının hükümet kontrolünden çıkması dışında anayasada Kamu Personel Rejimi ile ilgili bir değişiklik yapılmış değil. Kanaatimce 657 sayılı kanunda değişiklik yapmadan önce anayasal düzenlemeler de yapılmalıydı. Zannedersem yargı kurumlarına fazla odaklanıldığı için ve zaman darlığı nedeniyle bu konulara fazla girilmedi. Bu konuda endişeliyim çünkü Anayasa Mahkemesinin iptali ile karşılaşılabilir.

2003 yılında ilgili kanuni düzenleme ile ilgili temel ilkeler kamuoyuna açıklandığında büyük bir fırtına koparılmıştı. Reformu hazırlayan ve bu konularla ilgili akademik çalışmalarını ilgiyle takip ettiğimiz dönemin Başbakanlık Müsteşarı şimdinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Ömer DİNÇER adeta siyasi linçe tabi tutulmuştu. Bu mücadelede bedeli de Profesörlüğünü kaybederek ödedi. O dönemden bu güne yine önemli bir eksiklik de tasarının TBMM’ ye gönderilmeden kamuoyunda tartışılmasına fırsat oluşturulmamasıdır. Meclise gönderilmeden ilgili Bakan tarafından kamuoyuna takdim edilmesi uygun olurdu.

Tasarının eksik yönlerinden birisi de yapılan Norm Kadro çalışmalarının özel sektör mantığı ile yapılmaması sebebiyle unvan ve kadro yapılanmasının iyi yapılamamış olmasıdır. Her ne kadar Genel Müdür Yardımcılığı kadrolarının kaldırılmasından söz edilse de burada bir iki kadronun kaldırılmasından ziyade yatay örgütlenmenin gerçekleştirilebilmesi daha önemlidir. Bu çerçevede Performans Yönetim Sistemi ve Kariyer Sisteminin de kurumsal özel sektör şirketlerinin uyguladığı düzeyde uygulanması, verimliliği ve üretkenliği arttıracaktır. Maaş zamlarının bu çerçevede yapılması ve Ücret skalalarının Özel Sektörden yönetici geçişini cazip hale getirecek şekilde yapılması gerekir.

İleriki günlerde bu konuyu başka açılardan incelemeye devam edeceğiz.

 

Mustafa BOLAT - kariyercity.com