Hükümet, Türkiye'nin siyasal sisteminde seçilenlerin, seçmenlerin memnuniyetini karşılamamaları halinde görevden alınmalarını sağlayacak demokratik açılımlara ilişkin çalışmalarını köylerden başlatacak. Bu kapsamda, sayısı 35 binin üzerinde olan köylerle ilgili hazırlanan yasa taslağında Türk mahalli idare sistemine yeni bir kurum olarak “geri çağırma” kazandırılıyor. İçişleri Bakanlığı Köy Kanun Tasarısı Taslağı çalışmalarını tamamlayarak, kamuoyunda tartışmaya açtı. Taslakla, 1924 yılında çıkarılan 442 sayılı Köy Kanunu'nda önemli değişiklikler getiriliyor. Düzenlemede köyler gerçek birer mahalli idare olarak tasarlanıyor. Geri çağırma gibi yeni müesseseler sisteme dahil edilerek, böylece katılımcı, şeffaf, saydam ve hesap verebilir kamu yönetimi anlayışının hakim kılınması hedefleniyor.

GÖREVDEN ALMA YETKİSİ

Buna göre, köy muhtarı ve meclisin kanunlarla kendilerine verilen görevleri yapmamaları ve bu durumun kamu hizmetlerinde aksamaya yol açması durumunda, köyde kayıtlı seçmenlerin yarıdan bir fazlasının, mahallin en büyük mülki idare amirine yazılı başvurarak muhtar ve meclisin geri çağrılmasını isteyebilecek. Otuz gün içinde seçmen iradesini tespit etmek üzere köyde halk oylaması yaptıracak. Köyün kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına açık, gelir getirmeyen taşınmazları ve bunların inşa ve kullanımları ile iş makinesi alımı işlemleri KDV ve ÖTV de dâhil her türlü vergi, resim, harç, katılma ve katkı paylarından muaf tutularak köy lehine pozitif bir ayrımcılık getiriliyor.

Muhtarın görevi ve maaşı artacak

Köy muhtarlarına köy grupları sıralamasına göre; 14 bin, 11 bin ve 7 bin gösterge rakamının devlet memurları için belirlenen aylık kat sayı çarpımı sonucu bulunacak miktarda net ödenek verilmesi geti-riliyor. Şehir ve kasaba mahalle muhtarlarına, üçüncü grup köy muhtarlarına verilen ödenek kadar aylık ödenek verilmesi getiriliyor. Köy İhtiyar Heyetleri kaldırılarak yerine karar meclisi statüsünde olmak üzere 'Köy Meclisi' getiriliyor. Taslakta yeni bir köy kurulması için nüfusun 250 ve yukarı olması şartı aranıyor. Köyler; nüfusu 1501'den yukarı köyler birinci grup, nüfusu 251'den 1500 e kadar olan köyler ikinci grup, nüfusu 250'ye kadar olan köyler üçüncü grup olarak 3 kısımda değerlendiriliyor.


İl özel idaresinden nüfusa göre pay

Nüfus oranları dikkate alınarak hazırlanan taslakta köylere, genel katmalı bütçeden ve il özel idaresi bütçelerinden, köy nüfus oranına göre pay aktarımı sağlanıyor. Köy meclis kararlarının mahallin en büyük mülki idare amirinin onayına sunulması şartı getiriliyor. Köy kâtipliği müessesesi güçlendiriliyor. Köylere imar kavramı getiriliyor. Birinci gruba giren köylerde bütçe hazırlanması, kesin hesabın kabulü şartı getiriliyor. Kırsal alan yenileme planı uygulaması imkan getiriliyor. Köylerin birliklere üye olması, daha iyi gelir kaynaklarına kavuşması ve diğer kuruluşlarla işbirliği yapılabilmesine yer veriliyor. Taslakta, belediyelerde olduğu gibi, köyler arasında yardımlaşma ve işbirliğini teşvik etmek, personelin eğitimini sağlamak amacıyla, Türkiye Köyler Birliği kurulabilmesine imkan veriliyor. Köy korucularının yerini köy bekçileri alıyor ve köylerin ihtiyaçları halinde mimar, mühendis, veteriner, teknisyen, tekniker, köy katibi vs. sözleşmeli personel alımı sağlanıyor.


Tersine göçü teşvik modeli

442 sayılı Köy Kanunu'nda da ön görülen köy yerleşim alanının belirlenmesi düzenlenmesine paralel bir şekilde yeni kanunda da düzenlemeler öngörülüyor. Eski düzenlemenin dışında daha gelişmiş bir model benimsenerek köyün planlı gelişimi amaçlanıyor. Köy idaresinin mülkiyet durumu yeniden tanımlanıyor. Köy yerleşim planına göre köyde ikamet eden evi bulunmayan ihtiyaç sahiplerine arsa verilmesi düzenlemesi genişletilerek köye dönüşü de teşvik edecek şekilde köy nüfusuna kayıtlı olanlarda kapsam altına alınıyor.

CAHİT SARAÇOĞLU / YENİ ŞAFAK

 

www.yenisafak.com.tr